एमालेको नवौं महाधिवेशन /सहमति, एकता र चुनौती

रामचन्द्र महर्जन फागुन २२, काठमाडौं समय अपुग हुने–नहुने भन्ने नेताहरुबीचको विवादले जस्तो सुकै स्वरुप लिएपनि एमालेले हिजो एकढिक्का भएर जेठको अन्तिम साता काठमाडौंमा नवौं महाधिवेशन गर्ने निर्णय गरेको छ । कुनै एउटा बिषयमा विवाद भएको यो पहिलो पटक नभएपनि हरेक पटक विवाद अन्त्य भएसँगै आगामी दिनमा एक भएर अगाडि बढ्ने प्रतिबद्धता जनाउन एमाले नेताहरु पछि भने पर्दैनन् । तर त्यसको केही समयमै पुन: राष्ट्रिय राजनीतिलाई नै प्रभावित पार्ने गरी एमाले भित्र विवाद सुरु हुन्छ । जे होस, यस्तै विवाद मध्येको एउटा विवाद महाधिबेसनको मितिमा सहमति जुटाएको एमालेले महाधिबेसनलाई भने सहमति र एकताको महाधिबेसन बनाउने दावी गरेको छ ।

जब कुनै बिषयमा एमाले भित्र वाकयुद्ध सुरु हुन्छ, त्यसबेला तीनवटा पक्ष छर्लङ् देखिन्छ, अध्यक्ष भलनाथ खनाल, बरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाल र स्थायी समिति सदस्य केपी ओली पक्षधर । दोस्रो तहका नेताहरु भने शीर्षस्थ नेताहरुलाई सहमतीमा ल्याउन डल्लु होस अथवा कोटेश्वर वा बाल्कोट धाउन ब्यस्त देखिन्छन् । अध्यक्ष खनाल नेतृत्वको बर्तमान कार्यसमितिको समयावधि गत फागुन १४ गते सकिएपनि बिधानगत एक बर्ष बढाउने सक्ने प्रावधान अनुसार आगामी बैशाखमा नवौं महाधिवेशन गर्ने तयारी एमालेको थियो । तर स्पष्ट तीन धारमा बिभाजित एमाले स्थायी समितिले मिति हेरफेर गर्दै जेठ ३ गतेका लागि महाधिवेशनको प्रस्ताव केन्द्रीय कमिटीमा त गर्‍यो तर सो प्रस्ताव समेत सम्सोधन हुन पुग्यो । ‘संविधानसभा निर्वाचन ०७० मा केन्द्रीत भएर लाग्नु परेकाले र संविधानसभाको निर्वाचन परिणाम प्रकाशित भईसकेपछि पनि राष्ट्रिय राजनीतिकका ज्वलन्त विषयहरुको व्यवस्थापनमा पार्टीको मुल नेतृत्व केन्द्रीत हुनु परेकाले पाँच वर्ष पुग्नासाथ महाधिबेसन आयोजन गर्न सम्भव भएन’ एमाले प्रचार विभाग प्रमुख प्रदिप ज्ञवालीले भन्नुभयो ‘तसर्थ बैठकले पाटी विधानको धारा १३ क मा उल्लेख भए बमोजिम आगामी जेठ २४ देखि ३१ गतेसम्म पार्टीको नवौ महाधिबेसन काठमाण्डौ आयोजन गर्ने निर्णय गरेको छ ।’ पार्टी विधान अनुसार, प्रत्येक ५ वर्षमा महाधिबेसन गरि नया नेतृत्व चयन गर्नुपर्ने हुन्छ । तर आफ्नो पल्ला भारी नभएको भन्दै नेताहरुबीच महाधिवेशनको मितिलाई लिएर भनाभन सुरु भएपछि केन्द्रिय कमिटिले मध्यमार्गी बाटो निकाल्यो र जेठ २४ देखि ३१ सम्म काठमाडौंमा महाधिवेन गर्ने तय गर्‍यो । संविधानसभा निर्वाचन, सरकार गठन लगायत राष्ट्रिय राजनीतिका महत्वपूर्ण घटनाक्रम बाट एमाले समेत टाढा रहेन । सरकार गठन र संसदीय दलको नेता चयनताका एमालेमा देखिएको गुट–उपगुटले महाधिवेशनसम्मै प्रभाव पार्नेमा कुनै बिमती छैन । तर पनि अध्यक्ष खनाल/ महाधिवेशनलाई एकता र सहमतिको महाधिबेसनका रुपमा बुझन आग्रह गर्नुहुन्छ । ‘एमालेका भुमिकालाई अझ प्रभावकारी र सुदृढ बनाउन हामी प्रत्यत्नशील छौ’ उहाँ भन्नुभयो ‘त्यसैले आगामी महाधिबेसनलाई सकेसम्म सहमति र एकतावाट महाधिबेसनलाई अघि बढाउन चाहना साथ अघि बढ्न खोजिरहेका छौ । र सहमतिका साथ अघि बढ्छ । ’ त्यसो त बुटवलमा सम्पन्न आठौ महाधिबेसनपछि एमाले शीर्ष नेताहरुले एउटै मञ्चबाट पार्टी भित्रको गुटउपगुट तिनाउ नदीमा बगिसकेको भन्दै एकताको चारो छर्ने काम कार्यकर्तालाई गरेका थिए । तर त्यसपछिका राजनीतिक घटनाक्रम होस अथवा पार्टीगत एजेण्डा, वितेको ५ वर्ष एमाले भित्र थुप्रै उताव चढाव ल्याएको तथ्य कसैवाट लुकेको छैन । एकता र सहमतीमा जोड दिएपनि बरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले पार्टी भित्र ब्यक्तिगत अधिकार समेत सुरक्षित रहेको बताउनुहुन्छ । सहमति र एकतावाटै एकतावाटै अघि बढ्नु पर्छ तर सहमति भएन भने पनि पार्टीका व्यक्तिगत अधिकार त सुरक्षित छ ।’ नयाँ सभाषद्सँगको परिचयका क्रममा उपाध्यक्ष बामदेव गौतमले ठट्यौली पारामा आफुलाई अध्यक्ष भन्दै परिचय दिनु, स्थायी समिति सदस्य ओलीले अध्यक्षमा दावेदारी प्रस्तुत नगर्नु र अध्यक्ष खनालले ब्याङ्गात्मक शैलीमा महाधिवेशन आउन बाँकी छ कमरेड भनेर दिएको अभिब्यक्तिले, महाधिवेशनको माहोल हेर्न लायक हुने संकेत गर्छ । तर पनि रात रहे अग्राख पलाउनछ भने झै ३ महिना नै बाँकी रहेका बेला एमाले नेताहरुबीचको समीकरण समेत फेरवदल हुने सम्भावना पनि उत्तिकै छ । अर्को तर्फ आफ्ना बरिष्ठ वा सहयोगीलाई सहज वातावरण बनाउदै नेतृत्व सुम्पने महानताको पनि त एमाले नेताहरुमा कमी नभएको हैन ।