पर्यटन मन्त्रलयद्धारा १० बर्षे कार्ययोजना सार्वजनिक

रामचन्द्र महर्जन चैत १४, काठमाडौं नेपालको समग्र पर्यटन क्षेत्र र हवाई उडान जिम्मेवारी लिएर बसेको पर्यटन तथा नागरिक उडड्न मन्त्रालयले पछिल्लो समय नेपाल वायु सेवा निगमको चौतर्फी विकास, विस्तार र श्रीबृद्धिका लागि १० वर्ष कार्ययोजना अघि सारेको छ । कार्ययोजना हेर्दा आधारभुत र महत्वकाक्षी देखिएपनि विगतको कार्यशैली, परिपाटी र आचार देख्दा योजना कार्यान्वयन हुनेमा थुप्रै आशंका पनि देखिन्छन् । संगसंगै कार्यान्वयन भए थुप्रै क्षेत्रमा राम्रो विकास हुने आशा पनि । पर्यटन तथा नागारिक उडड्न मन्त्री भिम आचार्य थुप्रै समस्याकाबीच आएको कार्ययोजनाले नया आधार खडा गर्ने बताउनुहुन्छ । ‘हामीसंग वायुसेवा निगम छ, जहाज छैन’, उहाँ भन्नुहुन्छ–‘एउटा मात्र विमान चलेको अवस्था छ अरु सबै ग्राउन्डेड छन्, यस्तो अवस्था छ ।’ सरकारकै एक प्रभावशाली मन्त्रीको यो कुराले मुुलुकको नागरिक उडड्न क्षेत्र कुन अवस्थामा छ भनेर बुझन अप्ठ्यारो पर्दैन ।

नेपालको पर्यटन क्षेत्रको विकास र विस्तारको कुरा गर्दा नेपाल वायु सेवा निगमले दिने सेवा, हवाई जहाज मार्फत पर्यटक आगमन हुने एक मात्र अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलको कुरा समेत संगै जोडिएर आउछ । तर व्याप्त भ्रष्टाचार, दुरदर्शी कार्ययोजनाको अभाव, राजनीतिक अस्थिरतालगायतका थुप्रै समस्याका कारण सरकार मातहत रहेको नेपाल वायु सेवा निगम, हवाई यात्रासंग जोडिएको विमानस्थलको विकास र विस्तारमा प्रभाव पार्दै आएको कसैवाट लुकेको छैन । नेपाल वायु सेवा निगमका प्रवन्ध निर्देशक मदन खरेल भन्नुहुन्छ –‘निगमले हिजोका दिनमा विकास गर्न नसकेको हो । संगै र ढिलो सेवा सुरु गरेका थाई एयरलाइन्स र कतार एयरलाइन्सको अवस्था हाम्रो भन्दा धेरै माथी पुगिसेको छ’, उहाँ थप्नुहुन्छ –‘तर हामी माथी आउन नसक्नुमा थुप्रै कुरा जोडिएर आउँछ, एउटा कुरालाई मात्र जोड्न मिल्दैन यसलाई समग्र रुपमा हेरिनुपर्छ ।’ मुलुकको एक मात्र राष्ट्रिय ध्वाजावाहक वायु सेवा निगमको अवस्थालाई मात्र केलाउने हो भने पनि अवस्था नाजुक छ । पछिल्लो समय एउटा मात्र विमानवाट आन्तरिक उडान भर्न निगम बाध्य छ । एक त योजना ल्याउन नसक्ने र ल्याइ हालेपनि प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न नसक्नु यसको ठुलो समस्याका रुपमा देखिदै आएको छ । यी र यस्तै थुप्रै समस्या समाधानकालागि पर्यटन तथा नागरिक उडड्यन मन्त्रालयले पछिल्लो समय विमानस्थल सुधार तथा नया निर्माण, दक्ष जनशक्ति उत्पादनसहित विकास र विस्तारका लागि १० वर्षे कार्ययोजना अघि सारेको छ । सो योजनाको औचित्य पुष्टि गर्दै फेरि पर्यटन मन्त्री आचार्य भन्नुहुन्छ–‘१० लाख पर्यटकको ठाउमा २० लाख ल्यायौ तर हाम्रो संरचना हेर्ने हो भने केही छैन । विमान छैन, विमानस्थलमा सेवालाई प्रभावकारी बनाउने थुप्रै उपकरण त अर्को कुरा हो । एउटा सामान्य साइरन समेत विग्रेर बन्न नसकेको अवस्था छ । अध्यागमनको अवस्था उस्तै छ, कार्य प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन सकिएको छैन’, उहाँ फेरि भन्नुहुन्छ– ‘विमानस्थलको धावन मार्गदेखि ट्वाइलेट सम्म सबै पक्ष सही ठिक ढंगले संचालन हुन सकेको छैन, त्यसैले यो कार्ययोजना ल्याएका हौ ।’ मुलुकको एक मात्र अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलको अवस्था अत्यन्तै नाजुक रहेको विभिन्न तथ्यहरु बेला बेला सार्वजनिक हुने गरेका छन् । तर नागरिक उड्यन प्राधिकरणका डिजी रितेश चन्द्र लालका अनुसार त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलमा सुधारका काम भइरहेका छन् । तर कतिपय अवस्थामा यात्रु आफै जिम्मेवार हुनुपर्ने उहाँको तर्क छ । ‘ हेर्नुस एउटा पक्षलाई मात्र दोष दिएर हुदैन । युरोप, अमेरिकाको कम्पेर गर्ने हो भने बाटोघाटो समेत राम्रो सफा हुनुपर्‍यो । हामी त्यो अवस्थासम्म पुगेका छैन’, उहाँ भन्नुहुन्छ–‘शौचालयमा एक जना यात्रु गएर फ्लस नगरेपनि पछि जाने मान्छेलाई शौचालय फोहर हुन्छ त्यसैले कतिपय अवस्थामा यात्रु आफै पनि सचेत हुनुपर्छ ।’ निगम धरासायी बन्दै गएकै कारण आन्तरिक होस या बाह्य, सबै खाले उडानमा नीजि क्षेत्रको बाहुल्यता रहदै आएको छ । निगम करिव करिव विमान विहिन भएपछि गत आर्थिक वर्षमात्र ८७ अर्व रुपैयाँ विदेशिएको मन्त्रालयको तथ्यांक छ । पयर्टन मन्त्रालयले अघि सारेको १० वर्षे सुधारका योजना कार्यान्वयन हुन सके अन्तराष्ट्रिय क्षेत्रमा समेत प्रतिष्ठा गुमाउदै आएको ५६ बर्षे वायु सेवा निगमले केही राहत पाउने थियो की ?